ΟΡΘΟΣΤΑΣΙΑ  στο Τζάντε

 "Συνάντησα τον Αρχίλοχο πέρυσι τον Αύγουστο στην Αστρίδα...."

Έτσι ξεκίνησα το σημείωμα για την 'πρώτη' της μετάφρασης του Αρχίλοχου πριν πέντε μήνες, δυο-τρεις μέρες πριν ξεκινήσουμε για τη Θάσο μας. Σαν παιχνίδι, μεταξύ αστείου και σοβαρού, είπαμε με τον 'Aγγελο να 'ρίξουμε' στη θάλασσα την ήδη εκτυπωμένη δουλειά του Γιώργου Μπλάνα, να δούμε πόσοι θα την βρουν, πόσοι θα την διαβάσουν, να μετρήσουμε και να πειραματιστούμε. Μηχανικοί κι οι δυο, απορία, αμφιβολία και πείραμα τα εργαλεία μας. Αυτά έχουμε, μ' αυτά πορευόμαστε. Όσο για το 'αλλότριο' αντικείμενο, συγχωρήστε μας τη περηφάνια του 'καλού' έως και 'παθιασμένου' αναγνώστη. Και τον ισχυρισμό ότι αυτό φτάνει για να ανοίξουμε μια πόρτα εκεί που επαγγελματίες κι απολύτως ειδικοί γυρίζουν τη πλάτη ή σφυρίζουν αδιάφορα. Αυτό το 'άφιλο' μέσο, το λαμπερό κουτί του στενού γραφείου μας, με τη δυσκινησία της καρέκλας, των υποχρεωτικά σ' ορθή γωνία ακινητοποιημένων επί του πληκτρολογίου χεριών και των τεντωμένων δακτύλων μπορεί να πάρει τη θέση του πλάι στο αγαπημένο βιβλίο, το βιβλίο που το ακουμπάς, το οσμίζεσαι, το αγκαλιάζεις στο κρεβάτι, το βιβλίο που παιδιά του είμαστε, αλλά που δε μπορούμε εντέλει να το κάνουμε φετίχ. Φυσικά μιλώ για ποίηση στο διαδίκτυο. Μια υπόθεση που με βασανίζει κοντά τέσσερα χρόνια και μ' οδήγησε στο πείραμα των ιστοσελίδων της 'συγχρονης ελληνικης ποιησης'. Ένα μήνα μετά, αρχές Σεπτεμβρη, λες κι είμαι ο ειδικός, πήρα το θράσος κι εκφώνησα έναν λόγο στο αρχαίο Δίο με θέμα "Το «υλικό» λογοτεχνία σε έναν νέο ου-τόπο. Δυο κατασκευές και μία πρόταση". Πολλοί λογοτέχνες στο ακροατήριο, υποθέτω οι πιο πολλοί θα με πήραν για ξωτικό και άλλοι για έναν ακόμη ειδήμονα που 'όλα τα σφάζει, όλα τα μαχαιρώνει'. Δε ήρθε κανείς για να με βρει. Δε το περιμένω βέβαια, σε άλλον ου-τόπο κινούμαι, άλλους συντοπίτες έχω. Τέλος πάντων, κάπως έτσι ωριμάζουν τα πράγματα και αποφασίζονται τα επόμενα βήματα.

Πέντε μήνες μετά. Χιόνι, η Θεσσαλονίκη λευκή, κατάλευκη, λίγο πριν τα Χριστούγεννα. Θάσος κι Αρχίλοχος ανήκουν στο περασμένο καλοκαίρι. Τώρα μετρούμε. Είχαμε περισσότερες από 1000 επισκέψεις στον Αρχίλοχο του Μπλάνα μόνον μέσα από τον σύνδεσμο που τοποθέτησα στην πρώτη σελίδα της 'συγχρονης ελληνικης ποιησης'. Το δικό μου συμπέρασμα: έχουμε αναγνώστες. Δεν ξέρω ποιοι είναι, πούθε έρχονται, τι 'καπνό φουμάρουν'. Υποπτεύομαι μόνον. Κυρίως απ' την εμπειρία μου, αυτή του δάσκαλου, και τη σχέση μου με τους κατά πολύ νεώτερους φοιτητές μου. Αυτό το αναγνωστικό κοινό, αυτούς τους νέους αναγνώστες της ποίησης δεν είναι για να τους αφήσεις. Επομένως προχωρούμε. Το επόμενο βήμα είναι μια σειρά από ποιητικές συλλογές, πρωτό-"τυπες" στο διαδίκτυο, δηλαδή νέες δουλειές συγχρόνων ποιητών οι οποίες πρωτοεμφανίζονται αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Αν θέλουν στη συνέχεια να πάρουν το δρόμο προς τους τόπους του Γουτεμβέργιου, ας τους πάρουν, καλή τους η ώρα. Η προθυμία του 'Αγγελου, με τη γερή εμπειρία του 'Μικρού Απόπλου', να συμβάλει στη προσπάθεια και να μορφοποιήσει τα υπερκείμενα, οι τεχνικές διευκολύνσεις που μου παρέχει ο Τομέας Τηλεπικοινωνιών του ΑΠΘ και η επιθυμία των ποιητών να μας εμπιστευτούν τις συλλογές τους δίνουν τη δυνατότητα της υλοποίησης ενός τέτοιου βήματος. 

Η πρώτη συλλογή ανήκει σ' έναν από τους πρώτους τακτικούς αναγνώστες της 'συγχρονης ελληνικης ποιησης' τον π. Παναγιώτη Καποδίστρια. Ενώ εγώ έψαχνα τον Αρχίλοχο στη Θάσο, στη βορειοανατολική άκρη της χώρας, αυτός στην ακριβώς αντίθετη πλευρά της, νοτιοδυτικά, σ' ένα χωριουδάκι της Ζάκυνθος, το Βανάτο και στην εκκλησιά του -την Παναγούλα, τόσο γλυκύ το όνομα της όσο κι η μικρή πλατεία της το σούρουπο πριν από γάμο υπαίθριο- όπου είναι εφημέριος, σε διαρκή ορθοστασία κι αγρύπνια, εδώ και χρόνια υπηρετεί το είδος της ποίησης που έφτιαξε ο μισθοφόρος, πρώτος των λυρικών. Τον συνάντησα πριν τρία χρόνια στις σελίδες ενός περιοδικού χαμένου στα πόδια του Παρνασσού, τα 'Τετράμηνα", κι αυτός με βρήκε με ένα e-mail και λόγια συμπαράστασης στο έργο μου. Είχε το τρόπο του από νωρίς να μην είναι μόνος στην ερημία του Ιονίου ο ιερωμένος φίλος. Τις καινούργιες διαστάσεις στο χώρο και το χρόνο  που του ανοίγει το διαδίκτυο, πολύ καλά τις αντιλήφθηκε και τις αξιοποιεί στο λειτούργημά του, στο σχολειό του, στη ποίηση του, στην επαφή του με τον κόσμο. Για τη ποίησή του, το μόνο που θέλω να πω σαν αναγνώστης της, είναι ότι έχω την αίσθηση πως κατέχει σημαντικότατη θέση στο λυρικό κενό που άφησε ο δάσκαλος του, και από τους πρώτους του κριτικούς, Οδυσσέας Ελύτης. Τα υπόλοιπα τα λένε οι στίχοι του. "Ορθοστασία" λοιπόν στο Τζάντε, η πρώτη ποιητική συλλογή της σειράς μας "Αρχίλοχος". Η ακριβής διεύθυνση είναι

 http://genesis.ee.auth.gr/dimakis/archilochos/pk/orthostasia.html

Ελπίζοντας ότι οι αντοχές μας θα μας φτάσουν, επαναλαμβάνω την τελευταία πρόταση του σημειώματος στον Αρχίλοχο:
"Στείλτε μου ό,τι θέλετε (ποίηση, διήγημα, μετάφραση, δοκίμιο, λογοτεχνική μελέτη κ.α.). Αν είναι ωραίο, έντιμο και αξιοπρεπές θα το τοποθετήσω στη σελίδες μας, δεν λέω ακόμη τις λέξεις «θα το εκδώσω», δεν ξέρω τι ακριβώς μορφή θα πάρει το 'πράγμα'. Θα είναι όμως έντιμο και αξιοπρεπές.
"  
Το 'πράγμα', όσον αφορά τη ποίηση, παίρνει σιγά-σιγά τη μορφή του. Η επόμενη συλλογή, έτοιμη σε πολύ λίγες μέρες, θα είναι το "ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ, ένα πολιτικό ποίημα"
του Γιώργου Μπλάνα. 
Καλά σας Χριστούγεννα.

 

Χρήστος Ε. Δημάκης
Θεσσαλονίκη  22 Δεκεμβρίου 2001

Τομέας Τηλεπικοινωνιών
Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
54006 Θεσσαλονίκη
τηλέφωνα: γραφ. 031-996358,  σπίτι 031-906911
Fax: 031-996312
e-mail: dimakis@vergina.eng.auth.gr